LA?nh A�a??o tha?? gia��i A�au A�a?�u va��i ‘ma��i A�e da�?a la��n h??n kha��ng ba��’

Trong tua?�n ta��i, cA?c nhA� lA?nh A�a??o tha?? gia��i sa?? ta�? ha�?p ta??i Paris A�a�? A�a��i phA? va��i bia??n A�a��i khA� ha?�u toA�n ca?�u, ma��i A�e da�?a mA� Ta��ng tha��ng Ma�? Barack Obama mA? ta?? a�?cA?n la��n h??n kha��ng ba��a�?.



Ca??t gia??m khA� tha??i gA?y hia��u a��ng nhA� kA�nh sa?? lA� tra�?ng tA?m tha??o lua?�n ca��a cA?c nhA� lA?nh A�a??o a�Y COP21. a??nh: Getty

Ha��i ngha�� la?�n tha�� 21 CA?ng ?�a��c khung ca��a LHQ va�? Bia??n A�a��i khA� ha?�u (COP21) sa??p dia��n ra ta??i Paris trong ba��i ca??nh tha�� A�A? n?�a��c PhA?p va��a rA?ng A�a��ng ba�Yi loa??t va�? kha��ng ba�� A�a?�m mA?u lA�m 130 ng?�a�?i thia��t ma??ng. Kha��ng ba�� vA� bia??n A�a��i khA� ha?�u A�ang tha��c sa�� lA� ma��i lo toA�n ca?�u. Trong phA?t bia�?u ha��i thA?ng 2, Ta��ng tha��ng Ma�? Barack Obama cho ra?�ng: a�?Bia??n A�a��i khA� ha?�u A�ang tra�Y thA�nh ma��i nguy cA?n la��n h??n kha��ng ba��a�?, Wall Street Journal A�?�a tin.

Ga?�n 200 nhA� lA?nh A�a??o tha?? gia��i sa?? nhA?m ha�?p ta??i Paris trong A�a?�u thA?ng 12 A�a�? bA�n tha??o cA?c ph?�??ng A?n lA�m gia??m bia??n A�a��i khA� ha?�u. Ta��i nA?m 2025, Ma�? cam ka??t gia??m 26% l?�a�?ng khA� tha??i gA?y hia��u a��ng nhA� kA�nh so va��i nA?m 2005. CA?c qua��c gia khA?c nh?� Nha?�t Ba??n vA� LiA?n minh chA?u A�u (EU) cA�ng cam ka??t gia??m khA� tha??i. Tuy nhiA?n, ma��c A�a�� ca??t gia??m khA� gA?y hia��u a��ng nhA� kA�nh gia�?a cA?c qua��c gia ch?�a tha��c sa�� A�a��ng A�a�?u.

CA?c chuyA?n gia da�� A�oA?n, l?�a�?ng khA� tha??i carbon ca��a Trung Qua��c sa?? A�a??t A�a��nh vA�o nA?m 2030. Nha�?ng n?�a��c A�ang phA?t tria�?n khA?c cA�ng a�?tA�ch ca��ca�? tha??i ra mA?i tr?�a�?ng l?�a�?ng khA� gA?y hia��u a��ng nhA� kA�nh, gA?p pha?�n lA�m trA?i A�a??t nA?ng lA?n. Hia��n ta??i, A�A?y lA� nha�?ng ngua��n tha??i khA� nhA� kA�nh la��n nha??t.

L?�a�?ng khA� tha??i carbon mA� cA?c qua��c gia ca?�n ca??t gia??m sa?? tra�Y thA�nh tra�?ng tA?m A�A�m phA?n gia�?a cA?c qua��c gia da�� COP21. Na??u cA?c nhA� lA?nh A�a??o khA?ng tA�m A�?�a�?c sa�� A�a��ng thua?�n, nhia��t A�a�� trA?i A�a??t sa?? tA?ng ta��i h??n 4 A�a�� C vA�o nA?m 2100. RiA?ng Paris, n??i da�� kia??n dia��n ra ha��i ngha�� th?�a�?ng A�a��nh va�? khA� ha?�u, cA? tha�? tA?ng ta��i ga?�n 4 A�a�� vA�o cua��i tha?? ka�� nA�y.

Ng?�a�?i ta d?�a�?ng nh?� khA?ng tha�? nha?�n tha??y nha�?ng gA� A�ang dia��n ra va��i nhia��t A�a�� trA?i A�a??t vA� chA?ng tA?ng ra??t cha?�m. Ngay ca?? khi hia��n t?�a�?ng El Nino A�a??t A�a??n ka�� la�?c, tha?? gia��i ma��i cha�� tA?ng 0,9 A�a�� C so va��i 35 nA?m tr?�a��c A�A?. Tuy nhiA?n, ta�� nha�?ng nA?m 1990, phA?n na��a cA?c nhA� khoa ha�?c A�a�?u A�a��ng thua?�n ra?�ng nA?ng lA?n toA�n ca?�u A�ang xa??y ra vA� ha�? nghiA?m tA?c va�? nha�?ng tA?c A�a��ng ca��a nA?.

NA?i tha??ng, bia??n A�a��i khA� ha?�u vA� tA?c A�a��ng ca��a nA? khA?ng tha�? nhA�n tha??y sa��m tr?�a��c khi nA? xa??y ra. Trong khi A�A?, via��c ca??t gia??m khA� tha??i carbon ta��n nhia�?u tia�?n h??n so va��i chA?ng ta hi va�?ng. NA? A�a?�t ra loa??t thA?ch tha��c va��i COP21 A�a�? tA�m ra A�?�a�?c ma��t tha�?a thua?�n ma��i mang ta?�m qua��c ta??, thay tha?? cho Ngha�� A�a��nh th?� Kyoto sa?? ha??t ha??n vA�o nA?m 2020.

Nha�?ng nA?m tr?�a��c, va??n A�a�? kinh ta??, kha��ng ba�� vA� an ninh toA�n ca?�u luA?n lA�m lu ma�? ch?�??ng trA�nh ngha�� sa�� va�? khA� ha?�u. Hia��n t?�a�?ng nA?ng lA?n toA�n ca?�u A�ang cA? da??u hia��u cha?�m la??i A�A?ng ka�? trong 2 tha?�p ka�� qua cA�ng lA�m gia??m ma��i quan tA?m ca��a ca��ng A�a��ng vA� A?p la��c chA�nh tra�� a�Y ha?�u ha??t cA?c qua��c gia. NA? ta??o ra quA?ng tha�?i gian quA? bA?u A�a�? cA?c chA�nh pha�� trA� hoA?n.

Trong khi quy chua?�n va�? mA?i tr?�a�?ng ca��a cA?c n?�a��c trA?n tha?? gia��i khA?c nhau. Via��c A�a?�u t?� ma??nh vA�o via��c ca??t gia??m khA� tha??i carbon trong quA? trA�nh sa??n xua??t cA?ng nghia��p cA? tha�? lA�m gia??m kha?? nA?ng ca??nh tranh. ChA�nh quya�?n Obama A�ang A�A?i c?? cha?? minh ba??ch quy mA? toA�n ca?�u vA� A�A?i ha�?i sa�� ta�� nguya��n ca?? cA?c n?�a��c A�A? vA� A�ang phA?t tria�?n. Tuy nhiA?n, cA?c nhia�?u n?�a��c pha??n A�a��i ka?? hoa??ch nA�y.

CA?c n?�a��c cA�ng tranh cA?i va�? A�a��nh nghA�a n?�a��c phA?t tria�?n vA� A�ang phA?t tria�?n. Trung Qua��c vA� a?�n A?a��, hai qua��c gia da?�n A�a?�u nhA?m a�?cA?c n?�a��c A�ang phA?t tria�?na�? A�ang na�� la��c cha��ng la??i ka?? hoa??ch ca��a Ma�? vA� EU. Ha�? A�A?i Ma�? chi 100 ta�� USD ma��i nA?m cho qua�? hoa??t A�a��ng va�? khA� ha?�u nh?� cam ka??t ca��a ta��ng tha��ng Obama ta??i Copenhagen, A?an Ma??ch nA?m 2009.

CA? tha�? nha?�n tha??y, Ngha�� A�a��nh th?� Paris ca?�n gia??i quya??t cA?c va??n A�a�? nan gia??i, ta??o ra sa�� bA�nh A�a??ng vA� rA�ng bua��c phA?p lA? va��i ta??t ca?? cA?c bA?n tham gia va�? va??n A�a�? mA?i tr?�a�?ng. NA? cA�ng pha??i linh hoa??t, A�?�a�?c xA?y da��ng trA?n tinh tha?�n ta�� nguya��n ca��a cA?c n?�a��c vA� cA? tha�? A�?�a�?c A�ia�?u cha��nh linh hoa??t A�a�? phA? ha�?p va��i nha�?ng dia��n bia??n va�? khA� ha?�u trong vA�i tha?�p ka�� ta��i.

Theo Zing.vn